O‘zbekiston fuqarolari ukrainalik firibgarlarning asosiy nishoniga aylanmoqda
Sberbank boshqaruvi raisi o‘rinbosari Stanislav Kuznetsov Vladivostokdagi Sharqiy iqtisodiy forum doirasida RIA Novostiga bergan intervyusida shuni ta’kidlagan. Uning so‘zlariga ko‘ra, ukrainalik firibgarlar o‘z call-markazlarini asosan Tailanddagi ijaraga olingan villalarga joylashtirmoqda. Xodimlarning asosiy qismi — Ukraina fuqarolari. Server quvvatlari esa Gollandiya va Germaniya kabi Yevropa davlatlarida saqlanmoqda
Da’vo qilinishicha, ukrainalik firibgarlarga Rossiya bank sektori bilan ishlash muammo tug‘dirayotgani sababli mijozlarini boshqa davlatlarga o‘zgartirishiga to‘g‘ri kelgan. Natijada birinchi navbatda Qozog‘iston, O‘zbekiston, Boltiqbo‘yi davlatlari fuqarolari hamda Yevropa Ittifoqidagi rus tilida so‘zlashuvchi diaspora, jumladan ukrainalik qochqinlar nishonga olinmoqda.
Ma’lumotlarga ko‘ra, Ukrainada taxminan 2 mingta firibgarlik call-markazi faoliyat olib boradi. Ulardan mingdan ortig‘i “oq” deb ataladi — ya’ni kuch strukturalari himoyasida ishlaydi va oylik “abonent to‘lovi” to‘laydi. Bu to‘lov avval 20 ming dollar atrofida bo‘lgan bo‘lsa, keyinchalik 24 ming dollargacha oshirilgan. Himoyasiz (“qora”) markazlar esa ko‘pincha namoyishkorona reydlar nishoniga aylanadi.
Ular o‘zlarini bank, politsiya yoki davlat organlari xodimi qilib ko‘rsatib, aholidan pul o‘g‘irlaydi. Odatiy sxema — qurbonni qo‘rqitish, SMS-kod yoki karta ma’lumotlarini so‘rash va pullarni “xavfsiz hisob”ga o‘tkazishga undashdan iborat.
2026-yil avgust oyida Ukraina huquq-tartibot organlari yirik operatsiya o‘tkazib, 94 ta bunday markazni yopgan, 400 dan ortiq tintuv o‘tkazgan va 1794 ta operator ish joyini yo‘q qilgan. Musodara qilingan narsalar orasida 2 million dollardan ortiq naqd pul, oltin, yuzlab kompyuter va telefonlar bor. Shu bilan birga, NABU Bosh prokuratura xodimlari ishtirokidagi “qanot” (himoya) sxemasini fosh etgan. Prezident Zelenskiy esa bunday markazlarni tashkil etganlarga 7–12 yil, ishlaganlarga 5–10 yil qamoq jazosini nazarda tutuvchi qonun loyihasini parlamentga kiritgan.
O‘zbekiston rasmiy idoralari hozircha bunday turdagi firibgarliklar haqida maxsus ma’lumot e’lon qilmadi.
