Isroil madaniyat vaziri Venetsiyadagi “NAZA” filmi mualliflarini fuqarolikdan mahrum etishga chaqirdi
Film 83-Venetsiya kinofestivalida hakamlar hay’atining maxsus sovrinini qo‘lga kiritgan. 10-sentyabrda bo‘lib o‘tgan premyerasidan keyin u 25 daqiqalik olqishlar bilan kutib olingan. “NAZA” nomi Isroil mudofaa armiyasida “yondosh zarar” ma’nosini bildiruvchi qisqartmadan olingan. Film Britaniyaning Guardian gazetasi jurnalistlari bilan hamkorlikda suratga olingan.
Hujjatli film G’azoga hujumlarni rejalashtirish va amalga oshirishda ishtirok etgan 24 nafar isroillik harbiy xizmatchi va ofitserlar bilan suhbatlarga asoslangan. Ularning ismlari va yuzlari yashirilgan, ovozlari o’zgartirilgan. Mualliflarning ta’kidlashichi, ko’pincha zarba berishdan oldin harbiylar nishon bo’ladigan uyda bolalar borligini bilishgan. 11-sentyabr kuni Isroil mudofaa kuchlari matbuot xizmati filmdagi da’volarni qat’iyan rad etdi. Bayonotda aytilishicha, film shaxsini tekshirib bo‘lmaydigan anonim guvohliklarga asoslanadi. Ularning SAXALda xizmat qilgan-qilmaganini, qanday sifatda xizmat qilganini va ayblovlarga aloqasi bor-yo‘qligini aniqlash mumkin emas. Shuningdek, filmda keltirilgan davlat va harbiy strategiyaga oid da’volar “kichik harbiy xizmatchilarga ma’lum bo‘lgan ma’lumotlardan tashqariga chiqadi” deb qayd etilgan.
Madaniyat vazirining fuqarolikdan mahrum etishga bevosita vakolati yo‘q. Bunday tartib mavjud bo‘lsa-da, kamdan-kam qo‘llaniladi. Iltimosnomani ichki ishlar vaziri beradi, adliya vaziri ma’qullaydi, so‘ngra sud tekshiradi. 2022-yilda Oliy sud davlatga xiyonat qilgan shaxslarni fuqarolikdan mahrum qilish mumkinligi haqida qaror chiqargan. 2023-yilda esa terrorizm uchun sudlanganlik asosi qo‘shilgan.
G‘azodagi urush 2023-yil 7-oktyabrda HAMAS guruhining Isroilga qilgan hujumi bilan boshlangan. Hujumda 1200 dan ortiq odam halok bo‘lgan, 251 kishi garovga olingan. Isroilning keyingi harbiy kampaniyasi HAMAS nazoratidagi G‘azo Sog‘liqni saqlash vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra 73 mingdan ortiq odamning hayotiga zomin bo‘ldi. BMT va ko‘plab xalqaro tashkilotlar bu raqamlarni ishonchli deb hisoblaydi.
