Birga ovqatlanish: dasturxon atrofidagi suhbatning salomatlikka ta’siri aniqlandi
Bir piyola choy, o‘rtaga tortilgan non va bemalol suhbat — oddiy kundalik holatdek tuyuladi. Ammo olimlarning izlanishlari bunday uchrashuvlar kayfiyatimiz, ijtimoiy aloqalarimiz va hatto miya salomatligimiz uchun ham foydali bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatmoqda. Demak, yaqinlar bilan bir dasturxon atrofida jam bo‘lish nafaqat yoqimli odat, balki farovon hayotning muhim qismlaridan biri hamdir.
Olimlar ovqatni boshqalar bilan bo‘lishish odamlar orasida yaqinlik va ishonch paydo bo‘lishiga yordam berishini aytadi. Birga ovqatlanish vaqtida odamlar shunchaki taom tanovul qilmaydi: suhbatlashadi, yangilik almashadi, bir-birini tinglaydi. Ana shu kichik muloqotlar kundalik hayotdagi yolg‘izlik hissini kamaytirib, insonlar o‘rtasidagi rishtalarni mustahkamlashi mumkin.
Xitoyda o‘tkazilgan tadqiqotda 60 yoshdan oshgan 9 361 nafar ayolning ovqatlanish odatlari o‘rganilgan. Natijalar ovqatlanish paytida inson bilan birga bo‘ladigan odamlar soni va depressiya xavfi o‘rtasida bog‘liqlik borligini ko‘rsatgan. Tadqiqotchilar salomatlik, daromad va yolg‘iz yashash kabi boshqa omillarni ham hisobga olganida, bu bog‘liqlik saqlanib qolgan.
Tokioda o‘tkazilgan yana bir tadqiqotda esa oilasi bilan yashaydigan, biroq ovqatni ko‘pincha yolg‘iz yeydigan 65–74 yoshli insonlar kuzatilgan. Ularning depressiv alomatlarga duch kelish ehtimoli muntazam ravishda boshqalar bilan ovqatlanadigan tengdoshlariga qaraganda besh baravar yuqori bo‘lgan.
Bu natijalar birga ovqatlanishning o‘zi depressiyani davolaydi, degani emas. Ammo yaqinlar bilan muloqot qilish, e’tibor va qo‘llab-quvvatlashni his etish insonning ruhiy holatiga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi mumkinligini anglatadi.
150 ming kishidan so‘ralgan ikki savol
Jahon baxt hisobotini tayyorlashda ishtirok etgan Gallup tadqiqotchilari 2024-yilda dunyo bo‘ylab qariyb 150 ming kishiga so‘nggi yetti kunda tanishlari bilan necha marta tushlik va kechki ovqat qilganini so‘radi.
Natijalar e’tiborga molik bo‘ldi: boshqalar bilan ko‘proq ovqatlangan odamlarning hissiy farovonlik ko‘rsatkichlari ham yuqoriroq chiqqan. Hisobot hammualliflaridan biri De Neve bu bog‘liqlikni ish bilan bandlik yoki daromad darajasi bilan bog‘liq ko‘rsatkichlar kabi kuchli deb baholaydi.
Albatta, birga ovqatlanadigan odamning kayfiyati yaxshi bo‘lishiga boshqa omillar ham ta’sir qilishi mumkin. Shunga qaramay, turli mamlakatlar va guruhlarda o‘tkazilgan izlanishlarda o‘xshash natijalar qayd etilishi bu odatning ahamiyatini ko‘rsatadi.
Boshqalar bilan birga bo‘lish taomning ta’mini ham o‘zgartirishi mumkin. Pensilvaniya universiteti boshqa birov bilan birga yegan shokoladni yolg‘iz iste’mol qilgan shokoladga qaraganda mazaliroq deb aniqlagan.
Miya salomatligi uchun ham foydasi bo‘lishi mumkin
Birga ovqatlanishning ta’siri kayfiyat bilan cheklanmasligi mumkin. 2025-yilda yapon tadqiqotchilari muntazam ravishda yolg‘iz ovqatlanadigan odamlarda xotira va boshqa kognitiv vazifalar bilan bog‘liq ayrim miya qismlarining hajmi kichikroq ekanini aniqlagan.
Olimlarning taxminicha, birga ovqatlanish paytidagi suhbatlar miyaga aqliy rag‘bat beradi. Boshqa tomondan, yaqinlar bilan birga bo‘lish va qo‘llab-quvvatlanayotganini his etish stressni kamaytirishi mumkin. Stress esa asab tizimi faoliyatiga salbiy ta’sir qilishi mumkin bo‘lgan omillardan biridir.
