Poytaxt havosini ifloslantirayotgan moddalarning 64 foizi tabiiy chang ekani aytildi
Green University huzuridagi Gidrometeorologiya ilmiy-tadqiqot instituti direktori Doniyor Turg‘unovning ta’kidlashicha, shunga qaramay 2026-yilda poytaxt havosi tarkibidagi PM2.5 va PM10 moddalari konsentratsiyasi o‘tgan yilning mos davriga nisbatan sezilarli darajada pasaygan.
Mutaxassislar kuz oyida havoning yomonlashishini harorat inversiyasi bilan izohlamoqda. Salqin kunlarda yerga yaqin qatlam tunda tez sovib, tepadagi iliq havo to‘siq vazifasini o‘taydi hamda chiqindilar va changning yuqoriga tarqalishiga yo‘l qo‘ymaydi. Yozda havo aralashuvi 2–3 kilometrgacha yoyilgan bo‘lsa, kuzda bu ko‘rsatkich bir necha yuz metrgacha qisqarib, shamolning sustlashishi oqibatida zararli moddalar shahar ustida to‘planib qoladi.
Toshkentdagi havo ifloslanishining asosiy qismi harakatlanuvchi va tabiiy manbalarga to‘g‘ri kelmoqda. Jahon banki hamda Ekologiya qo‘mitasi tadqiqotlariga ko‘ra, yillik PM2.5 moddasining 36 foizi shamol orqali ko‘chib yuruvchi tabiiy changga to‘g‘ri keladi. Shuningdek, binolarni isitish tizimi 28 foiz, transport vositalari 16 foiz, sanoat korxonalari esa 13 foiz ulushga ega. Sentyabr va oktyabr oylarida Yunusobod, Olmazor hamda Mirzo Ulug‘bek tumanlaridan olingan namunalar tahlili poytaxt havosidagi chang komponentlari ulushi ba’zi kunlari hatto 78 foizgacha yetganini ko‘rsatdi.
Shunga qaramay, 2026-yilning 1-yanvaridan 19-oktyabriga qadar poytaxtda PM2.5 moddasining o‘rtacha ko‘rsatkichi 28 foizga, PM10 esa 32 foizga kamaygani qayd etildi. Boshqa tomondan, o‘tgan yilning mos davrida AQI indeksi 11 kun davomida "zararli" darajada bo‘lgan bo‘lsa, joriy yilda bunday ko‘rsatkich umuman kuzatilmadi. Havo sifati "o‘rtacha" va undan yaxshi deb baholangan kunlar soni esa 21 kundan 38 kungacha ko‘paydi.
