O‘zbek boksi afsonasi Rufat Risqiyev 76 yoshida vafot etdi
“Toshkent yo‘lbarsi”, “Osiyo yo‘lbarsi” nomlari bilan tanilgan o‘zbek boksining eng yorqin afsonasi Rufat Asadovich Risqiyev 15-avgust kuni 76 yoshida og‘ir kasallikdan so‘ng vafot etdi. Bu haqda O‘zbekiston boks federatsiyasi ma’lum qildi.
Rufat Asadovich Risqiyev 1949-yil 2-oktyabrda Toshkent viloyatining Oqqo‘rg‘on shahrida (ba’zi manbalarda Toshkentning Ko‘kcha mahallasida) shifokor oilasida dunyoga kelgan. 12 yoshidan Toshkentda mashhur murabbiy Sidney Lvovich Jekson qo‘l ostida boks bilan shug‘ullana boshlagan, 14 yoshidan “Burevestnik” sport jamiyatida shug‘ullangan, 1966-yildan esa taniqli murabbiy Boris Granatkin rahbarligida faoliyatini davom ettirgan. “Dinamo” sport jamiyatida o‘zini sinab ko‘rgan yosh bokschi tez orada o‘zining kuchli zarbalari va chidamliligi bilan ajralib turgan.
1972-yilda u birinchi marta SSSR chempioni unvonini qo‘lga kiritdi, so‘ngra 1974, 1975 va 1976-yillarda ham mamlakat chempionligini himoya qilib, to‘rt karra SSSR chempioni bo‘ldi. 1974-yilda Gavanada bo‘lib o‘tgan boks bo‘yicha birinchi jahon chempionatida 75 kilogrammgacha bo'lgan vazn toifasida oltin medalni qo‘lga kiritib, o‘zbek bokschilari orasida jahon chempioni unvoniga sazovor bo‘lgan birinchi sportchi sifatida tarixga kirdi. Aytishlaricha, o‘sha turnirda u qo‘li singan holda ham ringga chiqib, g‘alaba qozongan. Shu yili unga “SSSRda xizmat ko‘rsatgan sport ustasi” unvoni berilgan. 1973 va 1974-yillarda Kuba ochiq chempionatida ham ikki karra g‘olib chiqqan, shuningdek Avstriya, Bolgariya, Vengriya, Polsha, Chexoslovakiya va Yugoslaviyada o‘tkazilgan xalqaro turnirlarda g‘alaba qozongan.
1976-yilda Monreal Olimpiadasida u o‘rta vazn toifasida kumush medalni qo‘lga kiritdi va o‘sha Olimpiadada finalga chiqqan yagona sovet bokschisi bo‘ldi. Finalda amerikalik Maykl Spinksga yutqazgan, uchinchi raundda hakam jangni to‘xtatgan. Olimpiadadan keyin jarohatlar tufayli katta sportni tark etgan Risqiyev jami 189 ta jang o‘tkazib, 174 tasida g‘olib chiqqan. Uning kuchli va jasur uslubi sababli uni “Toshkent yo‘lbarsi” yoki “Osiyo yo‘lbarsi” deb atashgan.
Sport faoliyatidan so‘ng 1977-yilda O‘zbekiston jismoniy tarbiya institutini tugatgan. 1967–1977-yillarda “Dinamo” sport jamiyatida yo‘riqchi, 1977–1979-yillarda Toshkent politexnika institutida kafedra mudiri, 1979–1984-yillarda Respublika olimpiya zaxiralari bilim yurtida murabbiy bo‘lib ishlagan. 1979-yilda o‘zining hayoti va faoliyatiga bag‘ishlangan “Ringga chaqiriladi” badiiy filmida bosh rolni o‘ynagan, keyinchalik yana bir necha filmlarda epizodik rollar ijro etgan. 1997-yilda WBA hakamlar seksiyasiga kirib, Markaziy Osiyodagi birinchi xalqaro toifadagi professional boks hakami bo‘lgan. 1999-yildan boshlab Toshkentda uning nomi bilan o‘spirinlar o‘rtasida boks musobaqalari o‘tkazila boshlangan, 2019-yildan esa O‘zbekiston chempionatining eng yaxshi ishtirokchisiga Rufat Risqiyev sovrini topshiriladi.
Davlat tomonidan uning xizmatlari e’tirof etilib, “El-yurt hurmati” ordeni (1999), “Buyuk xizmatlari uchun” ordeni va 2020-yilda “Do‘stlik” ordeni bilan taqdirlangan. 2023-yilda Xalqaro boks assotsiatsiyasi (IBA) prezidenti Umar Kremlyov unga Malibu-2 avtomobilini sovg‘a qilgan, umrbod oyiga 1000 dollar miqdorida moddiy yordam tayinlagan va u IBA prezidentining faxriylar masalalari bo‘yicha maslahatchisi etib tayinlangan. So‘nggi yillarda sog‘lig‘i bilan bog‘liq jiddiy muammolar yuzaga kelgan: 2016-yilda oyoq trombozi tufayli o‘ng oyog‘ining pastki qismi amputatsiya qilingan. Shunga qaramay, u o‘zbek boksining rivojiga katta hissa qo‘shgan afsonaviy shaxs sifatida hurmat qilinib kelgan. 2026-yil 15-avgustda 76 yoshida og‘ir kasallikdan so‘ng olamdan o‘tdi.
