O‘zbekistonning “Samarkand-2028” sun’iy yo‘ldoshi muvaffaqiyatli orbitaga chiqarildi

Mazkur sun’iy yo‘ldosh Xitoyning STAR.VISION kompaniyasi tomonidan O‘zbekistoning Kosmik tadqiqotlar va texnologiyalar agentligi – “O‘zbekkosmos” bilan hamkorlikda yaratilgan.

“Samarkand-2028” – Yerni masofadan zondlash bo‘yicha giperspektral sun’iy yo‘ldosh hisoblanadi. An’anaviy sun’iy yo‘ldoshlar tasvirlarni cheklangan spektral kanallarda qayd etsa, giperspektral texnologiya Yer yuzasidan qaytgan nurlanishni 20 va undan ortiq spektral diapazonlarda tahlil qilish imkonini beradi. Bu texnologiya obyektlarning tarkibi va holati haqida ancha batafsil ma’lumot olish imkonini yaratadi.

Ayniqsa, giperspektral ma’lumotlardan:

• - qishloq xo‘jaligi ekinlarining turlari va holatini aniqlash;
• - o‘simliklarning rivojlanishini monitoring qilish;
• - suv va tabiiy resurslarni kuzatish;
• - ekologik holatni baholash;
• - yerdan foydalanish jarayonlarini monitoring qilish kabi yo‘nalishlarda foydalanish mumkin.

Missiyaning eng muhim texnologik jihatlaridan biri – sun’iy yo‘ldosh bortiga “O‘zbekkosmos” agentligi mutaxassislari tomonidan ishlab chiqilgan sun’iy intellekt modulini integratsiya qilinganidir. AI moduli sun’iy yo‘ldosh tomonidan olingan tasvirlarni bevosita orbitada avtomatik tahlil qilish imkonini beradi. Ya’ni zarur ma’lumotlarni Yerga uzatishdan oldin ularning muayyan qismi kosmik apparatning o‘zida qayta ishlanadi. Bu esa, Yerga uzatiladigan ma’lumotlar hajmini kamaytirish, muhim axborotni tezkor olish, ma’lumotlarni qayta ishlash samaradorligini oshirish, keyingi tahlil jarayonlarini tezlashtirish imkonini beradi.

Sun’iy yo‘ldoshdan olinadigan ma’lumotlardan qishloq xo‘jaligi, suv resurslarini boshqarish, ekologik monitoring, tabiiy resurslarni kuzatish, favqulodda vaziyatlarni barvaqt aniqlash, shaharsozlik hamda yer resurslaridan samarali foydalanish kabi strategik yo‘nalishlarda foydalaniladi.

Sun’iy yo‘ldoshga “Samarkand-2028” nomi berilishi bejiz emas. 2025-yilda Avstraliyaning Sidney shahrida bo‘lib o‘tgan Xalqaro astronavtika kongressi (IAC) doirasida Samarqand shahri 2028 yilda o‘tkaziladigan 79-Xalqaro astronavtika kongressining mezboni sifatida tanlangan.

Bu O‘zbekiston va butun Markaziy Osiyo uchun muhim tarixiy voqea bo‘ldi. Chunki mintaqada birinchi marta kosmik sohaning eng nufuzli xalqaro forumlaridan biri O‘zbekistonda o‘tkaziladi.

Shu ma’noda, “Samarkand-2028” nomi O‘zbekistonning xalqaro kosmik hamjamiyatdagi o‘rni tobora mustahkamlanayotganini ifodalaydi.

Samarqand – ilm-fan va kosmos merosi

“Samarkand-2028” nomi zamonaviy kosmik texnologiyalar bilan bir qatorda O‘zbekistonning boy ilmiy merosini ham o‘zida mujassam etadi.

Samarqand asrlar davomida ilm-fan, astronomiya va ma’rifat markazlaridan biri bo‘lib kelgan. XV asrda buyuk olim va davlat arbobi Mirzo Ulug‘bek aynan Samarqandda o‘z davrining eng ilg‘or astronomik rasadxonalaridan birini barpo etgan.

Oradan qariyb olti asr o‘tib, Samarqand nomi yana kosmos bilan bog‘liq muhim voqea markazida turibdi. Mirzo Ulug‘bekning astronomik merosidan tortib, sun’iy intellekt texnologiyalari bilan jihozlangan yangi avlod sun’iy yo‘ldoshlarigacha bo‘lgan taraqqiyot yo‘li O‘zbekistonda ilm-fan va texnologiyalarning uzviy davomiyligini namoyon etadi.

O‘zbekistonning kosmik salohiyati

Kosmik sohada amalga oshirilayotgan ushbu loyihalar mamlakatimizda ilm-fan, innovatsiyalar, yuqori texnologiyalar va xalqaro hamkorlikni rivojlantirishga qaratilayotgan e’tiborning amaliy natijasidir.

“Samarkand-2028” loyihasi doirasida o‘zbekistonlik mutaxassislarning sun’iy yo‘ldoshni ishlab chiqish va uning intellektual tizimlarini yaratish jarayonida ishtirok etishi milliy kosmik muhandislik salohiyati shakllanayotganini ko‘rsatadi.

Bu esa O‘zbekistonning kosmik texnologiyalardan foydalanuvchi davlatdan ushbu texnologiyalarni ishlab chiqish va yaratishda ishtirok etuvchi davlatga