O‘zbekiston suv tanqisligi xavfi yuqori bo‘lgan davlatlar qatoriga kiritildi
“World Population Review” nashri tomonidan e’lon qilingan yangi tadqiqotda dunyo mamlakatlaridagi ichimlik suvi ta’minoti, global iqlim o‘zgarishining suv zaxiralariga ta’siri va iste’mol balansi chuqur tahlil qilindi. Baholash natijalariga ko‘ra, sayyorada ichimlik suvi yetishmasligi xavfi eng yuqori darajada bo‘lgan davlatlar beshligini Yaqin Sharq va Oldingi Osiyo mamlakatlari tashkil etgan. Eng xavfli nuqtalar sifatida Quvayt, Kipr, Ummon, Qatar, Bahrayn va Livan davlatlari ko‘rsatilgan.
Reytingning “yuqori” xavf guruhidan jami 21 ta davlat joy olgan bo‘lib, O‘zbekiston ushbu ro‘yxatda umumiy hisobda 36-o‘rinni band etgan. Markaziy Osiyo mintaqasining boshqa davlatlari ham mazkur ekologik muammodan chetda qolmagan. Xususan, mintaqadagi ko‘rsatkichlar quyidagicha taqsimlangan:
Turkmaniston – 33-o‘rin (“yuqori” xavf toifasi);
Qirg‘iziston – 42-o‘rin (“yuqori” xavf toifasi);
Qozog‘iston – 58-o‘rin (“o‘rtacha yuqori” xavf toifasi);
Tojikiston – 62-o‘rin (“o‘rtacha yuqori” xavf toifasi).
Tahlilchilarning ta’kidlashicha, dunyoda suv tanqisligining ortishiga asosan bir nechta global va mahalliy omillar sabab bo‘lmoqda. Ular qatoriga yog‘ingarchilikning yildan yilga kamayib borishi, yer osti suv zaxiralarining sezilarli darajada ozayishi, dunyo aholisi sonining shiddatli o‘sishi hamda eng asosiysi – qishloq xo‘jaligi tarmoqlarida suv resurslaridan nooqilona va samarasiz foydalanish kiritilgan.
Ushbu vaziyat sug‘oriladigan dehqonchilik katta hajmda suv talab qiladigan O‘zbekiston uchun ham suv resurslarini tejash masalasini bosh strategik vazifaga aylantiradi. Mamlakatda so‘nggi yillarda ushbu xavfni yumshatish maqsadida tomchilatib sug‘orish texnologiyalarini joriy etish, irrigatsiya kanallarini betonlashtirish orqali yo‘qotishlarni kamaytirish hamda suv hisobini yuritishni to‘liq raqamlashtirish bo‘yicha yirik davlat loyihalari amalga oshirilmoqda.
Global iqlim o‘zgarishi tufayli kelajakda Markaziy Osiyoda suv resurslariga bo‘lgan bosim va talab yanada kuchayishi prognoz qilinmoqda. Shu sababli suv tejovchi texnologiyalarni keng ko‘lamda joriy etish va transchegaraviy suv resurslarini qo‘shni davlatlar bilan hamkorlikda samarali boshqarish butun mintaqa uchun strategik ahamiyatga ega.
Ma’lumot uchun, dunyoda ichimlik suvi tanqisligi xavfi eng past va suv zaxiralari eng xavfsiz darajada bo‘lgan davlatlar sirasiga Papua-Yangi Gvineya, Islandiya, Ekvatorial Gvineya, Liberiya va Yamayka kiritilgan.
