Elon Mask kompaniyasining raketasi Oy bilan ulkan tezlikda to‘qnashdi
Maktab avtobusi o‘lchamidagi, taxminan 4 tonna og‘irlikdagi raketa qismi 2025-yil 15-yanvarda Florida shtatidagi Kennedy kosmik markazidan uchirilgan. O‘sha parvozda Firefly Aerospace kompaniyasining Blue Ghost oy landeri va Yaponiyaning ispace kompaniyasining Resilience landeri Oygа jo‘natilgan edi. Blue Ghost muvaffaqiyatli yumshoq qo‘nishni amalga oshirgan, Resilience esa keyinroq qulagan.
Raketaning pastki bosqichi Yerga qaytib kelgan, yuqori bosqich esa vazifasini bajarib bo‘lgach, yoqilg‘isini tashlab, boshqaruvsiz qolgan. Oddiy hollarda bunday bosqichlar Yer atmosferasiga qaytib yonib ketadi yoki okeanga tushadi. Ammo bu yuqori energiya talab qiladigan oy missiyasi bo‘lgani uchun bosqich kosmosda qolib ketgan.
Keyinchalik quyosh faolligi va tortishish kuchlari uni sekin-asta Oyga yo‘naltirgan. SpaceX vakili Julianna Scheiman aytishicha: “Bu asosan quyosh faolligi va gravitatsiya kuchlarining aralashmasi natijasida yuz berdi.”
Hech bir oy orbiteri to‘qnashuvni yaqindan suratga olishga ulgurmagan. Ammo Chilidagi Yevropa Janubiy Observatoriyasining Very Large Telescope asbobi to‘qnashuvdan keyin 5–10 daqiqa davomida natriy va litiy gazlarining spektral chiziqlarini aniqlagan. Olimlar buni to‘qnashuvdan ko‘tarilgan chang bulutidan kelgan deb hisoblamoqda. Natriy odatda oy tuprog‘idan, litiy esa raketadan chiqqan bo‘lishi mumkin.
NASA ma’lumotlariga ko‘ra, to‘qnashuv taxminan 18–30 metr diametrli va 4–5 metr chuqurlikdagi yangi krater hosil qilgan. Atrofga chang va toshlar sochilgan.
NASA va SpaceX mutaxassislari to‘qnashuv Yerga hech qanday xavf tug‘dirmasligini ta’kidlashdi. Oy har kuni tabiiy meteoroidlar bilan bombardimon qilinadi. Inson yasagan jismlarning tasodifiy urilishi kam uchraydi. 2022-yilda Xitoyning Long March raketasidan qolgan qism Oyning orqa tomoniga urilgan edi. Bu ikkinchi shunday holat.
