O‘zbekiston semizlik bo‘yicha Markaziy Osiyoda birinchi o‘ringa chiqdi
Sanitariya-epidemiologiya qo‘mitasi va JSST ma’lumotlariga ko‘ra, O‘zbekistonda katta yoshli aholining 64 foizi ortiqcha vaznga ega. Bu ko‘rsatkich bilan mamlakat Markaziy Osiyoda birinchi o‘rinni egalladi. Me’yoridan 3 barobar ko‘p tuz iste’mol qilish va kamharakatlilik tufayli kelib chiqayotgan semizlik iqtisodiyotga milliardlab dollar zarar keltirishi prognoz qilinmoqda.
Oxirgi 44 yil ichida mintaqaning barcha davlatlarida semizlik darajasi oshgan. Eng keskin o‘sish O‘zbekistonda qayd etildi (1980-yildagi 28 foizdan bugun 64 foizga yetgan). Ortiqcha vaznga ega aholi ulushi bo‘yicha mintaqa ko‘rsatkichi:
- O‘zbekiston — 64 foiz (dunyoda 59-o‘rin)
- Turkmaniston — 58 foiz (88-o‘rin)
- Tojikiston — 58 foiz (89-o‘rin)
- Qozog‘iston — 56 foiz (96-o‘rin)
- Qirg‘iziston — 56 foiz (103-o‘rin)
- Dunyo aholisining o‘rtacha 45 foizi ortiqcha vaznga ega. AQSHda bu ko‘rsatkich 71, Yaponiyada esa sport va ovqatlanish madaniyati sabab bor-yo‘g‘i 24 foizdir. O‘zbekistonliklar kuniga o‘rtacha 14,9 gramm tuz yeydi. Bu JSST tavsiya qilgan me’yordan (5 gramm) qariyb 3 barobar ko‘p. Aholining uchdan bir qismi yetarli miqdorda meva-sabzavot iste’mol qilmaydi. Fuqarolarning 46 foizida xolesterin darajasi yuqori.
Butunjahon semizlik atlasi hisobotiga ko‘ra, mamlakatda qariyb 3 million nafar bola va o‘smir ortiqcha vazndan aziyat chekmoqda. Shuningdek, 15 yoshdan 49 yoshgacha bo‘lgan (homilador bo‘lmagan) ayollarning 40 foizdan ortig‘ida ushbu muammo mavjud.
Ortiqcha vazn sababli aholi o‘rtasida gipertoniya va qandli diabetning 2-turi keskin ortmoqda. Agar ushbu tendensiya o‘zgarmasa, 2060-yilga borib semizlik oqibatida O‘zbekiston iqtisodiyotiga yetadigan zarar 21,6 milliard dollarni (YAHMning qariyb 4,7 foizini) tashkil etishi mumkin.
