Dollar kursi yana pasaymoqda. Bunga sabab nima?
Yil boshidan beri kurs 11 935–12 320 so‘m oralig‘ida barqaror tebranib, iyun oxirida taxminan 12 009–12 060 so‘m atrofida yopilgan. Yil boshidagi 12 025 so‘mga nisbatan deyarli o‘zgarmagan yoki biroz mustahkamlanish kuzatilgan. Oxirgi 30 kun mobaynida esa dollar so‘mga nisbatan 0,5–0,6 foizga pasaygan.
O‘zbekistonda valyuta taklifi talabdan tezroq o‘smoqda. Eksport tushumlari, ayniqsa oltin va xalqaro pul o‘tkazmalari ko‘paygan. Yuridik shaxslar va aholi banklarga ko‘proq dollar sotmoqda. Ichki valyuta bozorida taklif 31 foiz o‘sib, 27,8 milliard dollarga yetgan, talab esa 20 foiz atrofida oshib, qariyb 32 milliard dollarni tashkil etgan. Bu so‘mni qo‘llab-quvvatlamoqda.
2017-yildagi PF-5276-son Farmon va undan keyingi 2018-yildagi Vazirlar Mahkamasining 66-son qarori asosida oddiy fuqarolar mamlakatga qancha naqd dollar, yevro yoki boshqa valyuta olib kelsa ham, miqdoriy cheklov yo‘q. Bu haqda Prezident Shavkat Mirziyoyev ham ta’kidlab o‘tgan.
AQSH Federal rezervi foiz stavkalarini o‘zgartirmasdan ushlab turgan. Keyingi oshirish ehtimollari pasaygan, bu esa investorlarning dollarga bo‘lgan qiziqishini kamaytirmoqda. AQSH iqtisodiy ma’lumotlariga ko‘ra, ba’zi o‘sish ko‘rsatkichlari, jumladan YaIM, kutilganidan past chiqqan. Investorlar dollardan boshqa valyutalarga o‘tib, dollar indeksi bosim ostida qolmoqda.
Umuman olganda, hozirgi pasayish asosan O‘zbekistondagi valyuta taklifining ortishi va AQSH monetar siyosatidagi yumshash birgalikda ta’sir qilayotgani uchun kuzatilmoqda. Kurs suzuvchi rejimda ekani, ya’ni qat’iy belgilanmaganligi sababli tebranishlar davom etishi mumkin. Uzoq muddatli barqarorlik esa eksport, o‘tkazmalar va makroiqtisodiy sharoitlarga bog‘liq bo‘lib qoladi.
