AQSH Grenlandiyaning janubida Sovuq urush davridagi harbiy bazani qayta tiklashni rejalashtirmoqda
1956-yilda Narsarssuak aviabazasi
AQSh Grenlandiyada sobiq “Bluie West One” bazasini qayta ochishni va sharqiy sohildagi Mestersvigda ham harbiy bo‘linmani yo‘lga qo‘yishni rejalashtirmoqda. Bu haqda Reuters nashri anonim manbalarga tayanib xabar berdi.
AQSH, Daniya va Grenlandiya o‘rtasidagi yangi xavfsizlik kelishuvi 22-sentyabr kuni Nyu-Yorkdagi BMT Bosh Assambleyasida imzolanishi kutilmoqda. Kelishuv matni hali e’lon qilinmagan.
Prezident Donald Tramp 18-sentyabr kuni Truth Social sahifasida AQSH Daniya va Grenlandiya bilan kelishuv tuzganini ma’lum qilgan edi. U bu kelishuv AQSHga Grenlandiyada “xavfsizlik va barcha boshqa ehtiyojlar ustida doimiy nazorat” berishini, shuningdek, AQSh “darhol katta harbiy mavjudlikni rivojlantirishni boshlashini” va dushmanlarga baza ochish yoki sezgir investitsiyalar qilishni taqiqlashini aytgan. Tramp kelishuvni “Infinite Life” “ya’ni cheksiz muddatli” deb atagan.
Daniya hukumati esa kelishuv Daniya Qirolligining suvereniteti va hududiy yaxlitligini tan olishini, Grenlandiya xalqining o‘z taqdirini belgilash huquqini saqlab qolishini ta’kidlagan. Daniya Bosh vaziri Mette Frederiksen kelishuv Arktika xavfsizligini NATO doirasiga kiritishini qayd etgan.
Hozirda Grenlandiyada AQShning faqat bitta harbiy bazasi “Pituffik Space Base” faoliyat yuritadi. Sovuq urush davrida AQSh bu yerda 17 ta baza va 10 mingdan ortiq harbiy xizmatchini saqlagan. Narsarsuaqdagi Bluie West One bazasi 1950-yillarda yopilgan.
Ekspertlarning fikricha, yangi bazalar Arktikadagi strategik dengiz yo‘llarini nazorat qilish, kuzatuv imkoniyatlarini oshirish va mintaqadagi raqobatchilar ta’sirini cheklashga qaratilgan. Kelishuvning to‘liq shartlari imzolangandan keyin ma’lum bo‘ladi.
